{"id":1336,"date":"2026-10-21T22:27:23","date_gmt":"2026-10-21T21:27:23","guid":{"rendered":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/?p=1336"},"modified":"2026-10-21T22:27:23","modified_gmt":"2026-10-21T21:27:23","slug":"ile-kosztuje-otwarty-dostep-do-wiedzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/ile-kosztuje-otwarty-dostep-do-wiedzy\/","title":{"rendered":"Ile kosztuje otwarty dost\u0119p do wiedzy?"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 Mi\u0119dzynarodowy Tydzie\u0144 Otwartego Dost\u0119pu (Open Access Week), kt\u00f3rego tegorocznym has\u0142em jest \u201eThe Cost of Knowledge\u201d \u2013 \u201eKoszt wiedzy\u201d. [1]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy wiemy, ile kosztuje publikowanie w otwartym dost\u0119pie w Polsce? Nie znamy pe\u0142nej kwoty, poniewa\u017c wydatki te s\u0105 rozproszone pomi\u0119dzy instytucjami, grantami i innymi \u017ar\u00f3d\u0142ami finansowania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wiemy natomiast, \u017ce zaraportowano ponad 44 mln z\u0142 koszt\u00f3w publikacji w czasopismach MDPI za 2025 rok. A to tylko jeden wydawca i by\u0107 mo\u017ce niepe\u0142ne dane. [2]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce publikowanie naukowe jest niezwykle dochodowym biznesem. Mar\u017ce operacyjne (czyli zysk \u201ena r\u0119k\u0119\u201d) najwi\u0119kszych wydawc\u00f3w si\u0119gaj\u0105 kilkudziesi\u0119ciu procent kosztu publikacji [3], wynosz\u0105cego zazwyczaj kilka tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Trudno nie dostrzec paradoksu: badania finansowane s\u0105 w du\u017cej mierze ze \u015brodk\u00f3w publicznych, artyku\u0142y i recenzje powstaj\u0105 dzi\u0119ki pracy naukowc\u00f3w, a na ich upowszechnianiu ogromne zyski osi\u0105gaj\u0105 komercyjne przedsi\u0119biorstwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Open access zwi\u0119ksza dost\u0119pno\u015b\u0107 wynik\u00f3w bada\u0144, ale nie eliminuje koszt\u00f3w komunikacji naukowej. W modelu APC koszty te ponosz\u0105 autorzy, instytucje i grantodawcy, cz\u0119sto ze \u015brodk\u00f3w publicznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto wi\u0119c pyta\u0107 nie tylko o to, czy wiedza powinna by\u0107 otwarta, ale te\u017c kto za t\u0119 otwarto\u015b\u0107 p\u0142aci, kto na niej zarabia i czy obecny model finansowania rzeczywi\u015bcie s\u0142u\u017cy nauce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy zamiast przeznacza\u0107 kolejne miliony na op\u0142aty publikacyjne, nie powinni\u015bmy w wi\u0119kszym stopniu inwestowa\u0107 w alternatywy, chocia\u017cby diamond open access, repozytoria i publiczna infrastruktura wydawnicza?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[1] <a href=\"https:\/\/www.openaccessweek.org\/blog\/2026\/theme\">https:\/\/www.openaccessweek.org\/blog\/2026\/theme<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[2] <a href=\"https:\/\/forumakademickie.pl\/ile-polskie-instytucje-wydaja-na-publikacje-w-mdpi\/\">https:\/\/forumakademickie.pl\/ile-polskie-instytucje-wydaja-na-publikacje-w-mdpi\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[3] <a href=\"https:\/\/sparcopen.org\/news\/2026\/sparc-releases-cost-of-knowledge-accounting-analysis-profitability-report\/\">https:\/\/sparcopen.org\/news\/2026\/sparc-releases-cost-of-knowledge-accounting-analysis-profitability-report\/<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 Mi\u0119dzynarodowy Tydzie\u0144 Otwartego Dost\u0119pu (Open Access Week), kt\u00f3rego tegorocznym has\u0142em jest \u201eThe Cost of Knowledge\u201d \u2013 \u201eKoszt wiedzy\u201d. [1] Czy wiemy, ile kosztuje publikowanie w otwartym dost\u0119pie w Polsce? Nie znamy pe\u0142nej kwoty, poniewa\u017c wydatki te s\u0105 rozproszone pomi\u0119dzy instytucjami, grantami i innymi \u017ar\u00f3d\u0142ami finansowania. Wiemy natomiast, \u017ce zaraportowano ponad 44 mln z\u0142 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":1337,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-1336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1338,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1336\/revisions\/1338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenieotwartejnauki.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}